Kościół św. Bernardyna ze Sieny

Sanktuarium Matki Bożej Sokalskiej

Klasztor Bernardynów

Matka Boża Sokalska
data nadania tytułu bazyliki mniejszej
 
8 września 1724 roku 

Archidiecezja Krakowska

Pomysł utworzenia pierwszej na ziemiach polskich placówki Zakonu Braci Mniejszych w Krakowie pojawił się w 1453 roku podczas przybycia do tego miasta św. Jana Kapistrana. Według relacji kronikarza Jana Długosza, pierwszym dobrodziejem klasztoru krakowskiego był kardynał Zbigniew Oleśnicki, który oddał pod zabudowę posiadłości swego brata Jana z Oleśnicy, wojewody sandomierskiego, znajdujące się u stóp Wawelu, na przedmieściu Stradom.
W 1455 roku rozpoczęto budowę gotyckiego, murowanego kościoła pw. św. Bernardyna ze Sieny. Po śmierci kardynała Oleśnickiego budowę kompleksu klasztornego nadzorował Jan Długosz. Prace przy wznoszeniu świątyni i klasztoru kontynuowane były do końca XV wieku. Budowla nie była orientowana, prezbiterium skierowane było ku zachodowi. Od strony frontu wzniesiona została wysoka, wieloboczna wieża. W takiej postaci kościół przetrwał do połowy XVII stulecia. W latach 1643-1647 korpus kościoła został przebudowany, gdyż z upływem czasu świątynia stała się zbyt mała, aby pomieścić wszystkich zakonników.
W 1488 roku nastąpił podział prowincji polskiej na trzy kustodie: krakowską, wileńską i poznańską. Efektem tego było podniesienie rangi klasztoru św. Bernardyna, gdyż jego gwardian uzyskał tytuł kustosza i mógł w pewnych okolicznościach zastępować prowincjała. Z uwagi na stołeczny charakter konwentu to tu odbywały się zebrania kapituły prowincjalnej.
W czasie potopu szwedzkiego kościół uległ całkowitemu zniszczeniu. Podczas oblężenia Krakowa wojska szwedzkie z budynku klasztornego ostrzeliwały miasto. Do całkowitego zrównania z ziemią kompleksu klasztornego doszło podczas okupacji szwedzkiej, w czasie akcji usuwania wszelkich budynków znajdujących się poza murami miejskimi i mogącymi posłużyć jako dogodna kryjówka dla oddziałów polskich. Po zakończeniu wojny prace przy odbudowie kościoła i klasztoru rozpoczęto w 1659 roku i z przerwami trwały one do 1680, kiedy to nastąpiło uroczyste poświęcenie obiektów. Wzniesiony w efekcie barokowy kościół św. Bernardyna przetrwał w prawie niezmienionej postaci do naszych czasów.
Rozbiory przyniosły liczne zmiany w życiu klasztoru. Prawdziwym ciosem dla klasztoru krakowskiego była decyzja władz austriackich z 1848 roku, aby jego budynki przeznaczyć na koszary wojskowe. Dzięki staraniom zakonników nie doszło do tego. W 1852 roku konwent krakowski został przydzielony do prowincji galicyjskiej. Na jej czele stał klasztor lwowski, w którym mieściła się siedziba głównego zarządu, konwent św. Bernardyna stracił więc na znaczeniu.
Klasztor krakowski był znaczącym ośrodkiem życia religijnego i naukowego. Bernardyni prowadzili ożywioną działalność kaznodziejską, a w czasie reformacji prowadzili dysputy teologiczne z innowiercami. Zakonnicy krakowscy swoistym kultem darzyli św. Annę i św. Bernardyna ze Sieny. Szczególnie uroczyście były przez nich obchodzone święta Bożego Narodzenia i związane z nimi nabożeństwa Żłóbka.
Zakonnicy z konwentu św. Bernardyna odegrali istotną rolę podczas organizacji wielkiego odpustu na rzecz budowy kościoła św. Piotra w Rzymie powierzonego ich zgromadzeniu przez papieża Juliusza II w 1508 roku. Widoczna jest również działalność zakonników na polu naukowym. Powszechne były ich studia na pobliskim uniwersytecie, wielu z nich nosiło tytuły bakałarzy i magistrów. Ważnym osiągnięciem naukowym było wydanie przez brata Anzelma Jerozolimity Opisu Ziemi Świętej.
Do naszych czasów kościół św. Bernardyna, mimo renowacji w XVIII, XIX i XX wieku, zachował się w praktycznie pierwotnej formie. Jest on budowlą trójnawową, o charakterze bazylikowym, z transeptem wysuniętym przed nawy boczne. Świątynia posiada wydłużone, zamknięte, prostokątne prezbiterium. Jest ono tej samej wysokości co nawa główna i zorientowane ku zachodowi. Po obu stronach naw bocznych znajdują się kaplice: św. Szymona z Lipnicy po prawej stronie i św. Anny po lewej.
Ołtarz główny, pochodzący z drugiej połowy XVIII wieku, utrzymany jest w stylu rokokowym. Znajdują się w nim figury: św. Klary, św. Franciszka, św. Bernardyna oraz św. Jana Kapistrana. Od strony wschodniej znajduje się dwuwieżowa fasada o trzech kondygnacjach. Nie wszystkie jej piętra są równej wysokości i szerokości, mniejszych rozmiarów jest bowiem kondygnacja górna, którą wieńczy trójkątny przyczółek. W niszach muszlowych, w polach bocznych dolnej kondygnacji znajdują się cztery posągi pochodzące z drugiej połowy XVIII wieku: św. Bernardyna ze Sieny – patrona kościoła, Piotra z Alkantary, postaci w stroju franciszkańskim oraz św. Szymona z Lipnicy. W wyższej kondygnacji, w niszach umieszczone są figury: św. Antoniego Padewskiego, św. Franciszka, św. Jana Kapistrana oraz nieznanego świętego.
Konwent krakowski jako dom macierzysty odgrywa nadal główną rolę w polskiej zakonnej prowincji bernardynów i jest siedzibą prowincjałatu. Od roku 1959 mieści się tutaj Archiwum Prowincji oraz Centralna Biblioteka Starodruków Prowincji. Od 1993 roku znajduje się tutaj postulat prowincji. Przy klasztorze od czasu fundacji istnieje liczna wspólnota Franciszkańskiego Zakonu Świeckich. Istnieje także Franciszkańska Unia Misyjna i Bractwo Niepokalanego Poczęcia.

Krakow_bernardyni_171.jpg
Krakow_bernardyni_007.jpg
Krakow_bernardyni_185.jpg
Krakow_bernardyni_167.jpg
Krakow_bernardyni_215.jpg
Krakow_bernardyni_219.jpg
Krakow_bernardyni_041.jpg
Krakow_bernardyni_049.jpg
Krakow_bernardyni_169.jpg
Krakow_bernardyni_099.jpg
Krakow_bernardyni_061.jpg
Krakow_bernardyni_109.jpg
Krakow_bernardyni_207.jpg
Krakow_bernardyni_199.jpg
Krakow_bernardyni_201.jpg
Krakow_bernardyni_125.jpg
Krakow_bernardyni_129.jpg
Krakow_bernardyni_145.jpg
Krakow_bernardyni_153.jpg
Krakow_bernardyni_031.jpg
Krakow_bernardyni_045.jpg
Krakow_bernardyni_005.jpg
Krakow_bernardyni_009.jpg