Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa

Klasztor Jezuitów

data nadania tytułu bazyliki mniejszej 
20 maja 1960 roku 

Archidiecezja Krakowska

W 1868 roku jezuici kupili posiadłość zwaną „angielskie" przy ul. Kopernika. Stojący tam piętrowy pałacyk zaadaptowano na tymczasową siedzibę klasztoru, a dwa lata później postawiono pierwszą kaplicę, która szybko okazała się niewystarczająca. W 1903 zapadła decyzja o budowie nowej, okazałej świątyni. Do realizacji przyjęto modernistyczny projekt. 1 listopada 1909 roku biskup sufragan krakowski Anatol Nowak poświęcił kamień węgielny nowego kościoła. Budowa trwała do 1912, jednak wyposażenie i zdobienie kościoła ze względu na działania wojenne się mocno przedłużyły. Ostatecznie oficjalna konsekracja odbyła się 29 maja 1921 roku, dokonał jej biskup Anatol Nowak w towarzystwie 24 innych biskupów.
Po kasacie nałożonej w latach w 1773 roku zakon jezuitów ponownie pojawił się w Krakowie w roku 1867. Budowę nowego kościoła – przy zabudowaniach klasztornych, w miejscu prowizorycznej kaplicy – rozpoczęto w roku 1909. Niestety, do chwili wybuchu pierwszej wojny światowej udało się ukończyć tylko stan surowy. Prace zostały sfinalizowane już w odrodzonej Polsce w roku1921. W zwieńczonej monumentalną wieżą budowli pobrzmiewają echa niemal wszystkich stylów historycznych, z wyraźną jednak dominantą wątków neoromańskich i neogotyckich. Wieża kościelna ma 68 metrów wysokości i jest jedną z najwyższych w Krakowie. Projekt jednego z najwybitniejszych krakowskich architektów pierwszej połowy XX wieku – Franciszka Mączyńskiego – zakładał również stylizację wnętrza, toteż nawa kościoła została nakryta imitującym gotyk krzyżowym sklepieniem na gurtach. Wystrój wnętrza, z ołtarzem głównym projektu Karola Hukana i polichromiami Jana Bukowskiego, utrzymany jest w duchu modernizmu. Ściany kościoła wykonano z czerwonej cegły, obramowania okien i detale z szarego kamienia. Pośrodku w zwieńczeniu każdego okna umieszczono mozaiki – herby miast, które przyczyniły się do budowy kościoła. Nad portalem wejściowym, pod wieżą znajduje się mozaika „Przebicie boku Chrystusa", wykonana według projektu Jana Bukowskiego, a nieco wyżej, rzeźby projektowane przez Xawerego Dunikowskiego. Postać Chrystusa w kamieniu odkuł Karol Hukan, boczne postacie odlano z ołowiu w 1913 roku. Symbolizują one ludzkość cierpiącą i szukającą pocieszenia u Bożego Serca.
W tęczy, oddzielającej prezbiterium od nawy głównej, na belce poprzecznej wielki krzyż, a pod nim Matka Boża i św. Jan Ewangelista. Figury drewniane trzymetrowej wysokości, bogato polichromowane, wykonał Jan Raszka w latach1913–1917. Ołtarz główny zbudowano w latach 1915–1920 według projektu Franciszka Mączyńskiego. Szesnaście marmurowych kolumn otacza ołtarz, a na nich wspiera się półkopuła, pokryta zewnątrz stiukiem. Jej wnętrze zdobią 44 kasetony, a w nich mozaiki, wykonane przez br. Wojciecha Pieczonkę SJ według projektu Jana Bukowskiego, przedstawiające różne symbole ze Starego i Nowego Testamentu, np. krzak gorejący, baranek paschalny, ryba, gryf, pelikan i inne. Na samej górze, w półkolu ukazany jest Duch Święty w postaci gołębicy, rozdający siedem darów: mądrości, rozumu, rady, męstwa, umiejętności, pobożności, bojaźni Bożej. Koncha ozdobiona jest na zewnątrz płaskorzeźbami w medalionach, ukazującymi Baranka Bożego oraz symbole ewangelistów: św. Mateusza – twarz człowieka, św. Marka – lew, św. Łukasza wół, św. Jana – orzeł. Figury nad ołtarzem to święci jezuici, od lewej Andrzej Bobola, Ignacy Loyola, Franciszek Ksawery i Stanisław Kostka. Rzeźby te wykonał Karol Hukan w latach 1921–1923.
Wnętrze kościoła dzieli się na trzy nawy. Granitowe filary i marmurowe kolumny dźwigają ściany nawy głównej. Wszystkie ściany pokryte są polerowanym stiukiem i podzielone na poziome pasy w dwóch kolorach. Jest to nawiązanie do niektórych średniowiecznych kościołów Italii. Sklepienia naw, jako pierwsze w Krakowie, zostały zrobione z żelbetu. Polichromia wszystkich sklepień secesyjna, ornamentalno-roślinna, z powtarzającym się stylizowanym motywem krzyża, według projektu Jana Bukowskiego.
Posadzka z marmuru włoskiego naśladuje wzory z kościołów starochrześcijańskich. Ławki projektował Franciszek Mączyński, a Ignacy Sikora ozdobił je rzeźbionymi w drzewie ornamentami roślinnymi. Ambonę z ciemnej dębiny wykonał Władysław Maćkowski, rzeźbił Ignacy Sikora w 1932 roku. W sześciu bocznych ołtarzach umieszczono wykonane w stiuku w latach 1920–1930 rzeźby autorstwa Karola Hukana. Uwagę zwraca zwłaszcza Ołtarz Matki Boskiej Anielskiej, który, zdaniem historyków sztuki, jest jednym z najcenniejszych dzieł sztuki sakralnej w Polsce z okresu międzywojennego. Matka Boska przedstawiona jest jako królowa w koronie, adorowana przez grupę ośmiu aniołów. Stacje drogi krzyżowej zakupił we Francji w 1937 roku zakon jezuitów, z przeznaczeniem do kościołów w Kołomyi, jednak w 1946 roku przywieziono je do Krakowa i zamontowano w 1959 roku. Na zewnątrz zakrystii, na tle wschodniej ściany kościoła, znajduje się pomnik twórcy świątyni Franciszka Mączyńskiego z 1912 roku, autorstwa Xawerego Dunikowskiego. Posąg odlany z brązu ofiarowała jezuitom wdowa po architekcie w 1953 roku.
W 1960 roku papież Jan XXIII nadał kościołowi tytuł Bazyliki Mniejszej, a od 1966 roku jest on wpisany w rejestr zabytków.

resources/Krakow_Bazylika_Jezuitow_49.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_53.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_48.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_46.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_40_przedsionek.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_41.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_42.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_43.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_09_prospekt_oltarzowy.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_35_prezbiterium.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_25_polkopula_w_oltarzu.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_26.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_28.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_29.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_30.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_31_freski_prezbiterium.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_11_freki_w_nawie.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_10_luk_teczowy.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_13_ambona.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_04_chor.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_23_nawa_boczna.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_16.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_19Kaplica_Ducha_Sw.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_20Kaplica_Ducha_Sw.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_21Kaplica_Ducha_Sw.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_22.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_12.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_07_sw_Jozef.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_34_nawa_glowna.jpg
resources/Krakow_Bazylika_Jezuitow_33_sark_Beyzyna.jpg
resources/Krakow_Bazylika_Jezuitow_14.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_39_sw_Alfonso.jpg
Krakow_Bazylika_Jezuitow_36_chor.jpg