Bazylika Trójcy Świętej

Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej

Klasztor Dominikanów

Matka Boża Różańcowa
koronowana
2 października 1921 roku

data nadania tytułu
bazyliki mniejszej 
26 lipca 1957 roku 

Archidiecezja Krakowska

Obraz MB

Zakon kaznodziejski Dominikanów, z św. Jackiem na czele, przybył do Krakowa z Bolonii w 1222 roku. Sprowadził ich krakowski biskup Iwo Odrowąż, który miał okazję wcześniej poznać św. Dominika Oddał dominikanom częściowo drewniany, częściowo murowany kościół parafialny Św. Trójcy, który przenosząc parafię do nowego kościoła Mariackiego. Do czasu wybudowania kościoła Mariackiego kościół Trójcy Świętej pełnił rolę kościoła farnego. Krewny Iwona Jacek Odrowąż wstąpił do zakonu i organizował wyprawy misyjne do Prus. Dominikanie z Krakowa założyli klasztory we Wrocławiu, Gdańsku, Kamieniu Pomorskim, Sandomierzu i Płocku czyniąc usilne starania o powstanie polskiej prowincji dominikanów.
Klasztorne krużganki z XVI wieku. to cztery zestawione z sobą przestronne korytarze tworzące zamknięty czworobok z wirydarzem pośrodku. Jest to miejsce wiecznego spoczynku braci, i ludzi związanych z Zakonem, stąd na ścianach liczne epitafia i płyty pamiątkowe, jak i portrety polskich dominikanów, którzy byli biskupami od XIII do stulecia XV. oraz obrazy ukazujące różne legendy z historii Zakonu. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV wieku. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII wieku. Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. Wnętrze zdobi polichromia Chrystusa Ukrzyżowanego, a także obrazy Dollabeli m.in. Rozmnożenie chleba, Gościna Jezusa u Marty i Marii, Cudowny połów ryb. Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI–XII stulecia stanowiąca obecnie miejsce różnych spotkań duszpasterskich.
Budowę nowego, gotyckiego kościoła oraz klasztoru dominikanie podjęli się wznosić po najeździe Tatarów w 1241 roku. Ostatecznie przebudowa kościoła została ukończona prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku. Jego korpus z tego okresu jest mało znany, jedyny pewny fakt, to taki, że był on trójnawowy. Dopiero kolejna przebudowa kościoła jest lepiej znana. Powstały na przełomie XIII i XIV wieku korpus był trójnawowy, pięcioprzęsłowy. Posiadał duże ostrołukowe okna, charakterystyczne dla stylu gotyckiego. Nawy o podobnej szerokości zostały przykryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym o przęsłach kwadratowych. W II połowie XIV w. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną, nadając budowli układ bazylikowy, który pozostał do dziś. Kilka razy miejsce to było nękane pożarami. Kres świetności kościoła położył straszliwy pożar Krakowa w 1850 roku, spowodował największe spustoszenie świątyni. Całe wnętrze uległo wypaleniu, runęło sklepienie w nawach i w niektórych gotyckich kaplicach. Cała zabudowa kościelno-klasztorna była wówczas w takim stanie, że proponowano dominikanom przeniesienie się w inne miejsce. Podjęta jednak przez Zakon natychmiastowa odbudowa przywróciła świątyni pierwotny, surowy wygląd.
Prace trwały w latach 1850–1884, a kierował nimi architekt Teofil Żebrowski. W tym czasie powstał obecny ołtarz główny, stalle oraz konfesjonały. Po odbudowie, w roku 1884, kościół konsekrowano.
Do kościoła wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. 1400 r. Samo wnętrze odznacza się strzelistością proporcji. Bazylika jest długa na 69 m, wysoka na 22 m, a jej całkowita szerokość wynosi 38 m. Wystrój kościoła jest w większości neogotycki.
W prezbiterium, obok głównego ołtarza Trójcy Świętej, znajduje się ocalała po pożarze płyta nagrobna Filipa Buonacorsi zwanego Kallimachem, filozofa, humanisty, nauczyciela synów Kazimierza Jagiellończyka, dzieło Wita Stwosza. Nieco dalej odnajdujemy płytę nagrobną księcia Leszka Czarnego, wielkiego dobrodzieja zakonu, wykutą w kamieniu z XV w. Na przeciwległej ścianie odkrywamy epitafium bp Iwona Odrowążą, a w nie wpisane postacie świętych: Augustyna, Ambrożego, Hieronima, Stanisława i wizję św. Tomasza. Ściany zdobią obrazy Tomasza Dolabelli: Wizja św. Jacka, Ostatnia Wieczerza, oraz dwa XVII-wieczne obrazy: Męczeństwo św. Stanisława i św. Wojciecha. Wystrój prezbiterium tj. stalle, jak i konfesjonały pochodzą z XIX wieku. i są dziełem jednego z braci dominikanów.
We wnętrzu kościoła jest również szereg kaplic. Pierwszą z nich jest Kaplica Matki Bożej Różańcowej z końca XVII w. W głównym ołtarzu znajduje się cudowny obraz sprowadzony z Rzymu, który jest wierną kopią obrazu Santa Maria Maggiore z XVI w. Pokrywająca ją polichromia, dzieło Teodora Stychowicza, przedstawia tajemnice różańcowe. Pod kaplicą znajduje się krypta rodziny Sobieskich. Wychodząc z kaplicy, na ścianie południowej kościoła napotykamy na szereg innych kaplic, który rozpoczyna renesansowa kaplica św. Dominika z XVII w., dzieło warsztatu Santi Gucciego ufundowane przez ród Myszkowskich. Kolejne kaplice są pod wezwaniem: św. Józefa, Serca Pana Jezusa, św. Tomasza z Akwinu, św. Róży z Limy; zaś po przeciwnej stronie to kaplice: św. Katarzyny ze Sieny, św. Marii Magdaleny i Jezusa Ukrzyżowanego.
Szczególnym miejscem bazyliki jest kaplica, grób św. Jacka wzniesiony w XVI wieku. na miejscu, gdzie znajdowała się cela zakonna założyciela Polskiej Prowincji Dominikanów. Ma ona wystrój renesansowy; w kopule zawarta jest apoteoza Jacka wg. wizji św. Bronisławy, która przedstawia śmierć, uniesienie do nieba, przyjęcie przez Matką Bożą i koronację świętego. Idąc pod schodami prowadzącymi do kaplicy św. Jacka trafiamy do tzw. Małej zakrystii stanowiącej niegdyś kaplicę Trzech Królów, z której dochodzimy do pomieszczeń zakrystii wy-budowanej w I poł. XVII wieku. zdobionej barokowym sklepieniem i szeregiem komód barokowych z boazerią z XVII wieku.

Krakow_dominikanie_002.jpg
Krakow_dominikanie_006.jpg
Krakow_dominikanie_011.jpg
Krakow_dominikanie_019.jpg
Krakow_dominikanie_020.jpg
Krakow_dominikanie_024.jpg
Krakow_dominikanie_009.jpg
Krakow_dominikanie_014.jpg
Krakow_dominikanie_054.jpg
Krakow_dominikanie_027.jpg
Krakow_dominikanie_044.jpg
Krakow_dominikanie_015.jpg
Krakow_dominikanie_049.jpg
Krakow_dominikanie_056.jpg
Krakow_dominikanie_029.jpg
Krakow_dominikanie_035.jpg
Krakow_dominikanie_028.jpg